Rosja

Российская Федерация
Federacja Rosyjska
Flaga Rosji
Herb Rosji
Flaga Rosji Herb Rosji
Hymn:
Государственный гимн Российской Федерации

(Hymn Państwowy Federacji Rosyjskiej)
Położenie Rosji
Konstytucja Konstytucja Rosji
Język urzędowy rosyjski, lokalnie także inne języki
Stolica Moskwa 55°45′00″N 37°37′00″E/55,750000 37,616667
Ustrój polityczny de iure demokratyczny
de facto republika autorytarna
Typ państwa republika federalna o semiprezydenckim systemie rządów[1][2]
Głowa państwa prezydent Władimir Putin
Przewodniczący Dumy Wiaczesław Wołodin
Szef rządu premier Michaił Miszustin
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
1. na świecie
17 075 400[a] km²
0,52%
Liczba ludności (2018)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
9. na świecie
146 877 088[3]
8,56 osób/km²
PKB (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

1719,9 mld[4]
11 947[4] USD
PKB (PSN) (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

4168,9 mld[4] dolarów międzynar.
28 958[4] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna 1 rubel rosyjski = 100 kopiejek (RUB)
Data powstania Rozpad ZSRR
26 grudnia 1991
Religia dominująca prawosławie (71%)
Strefa czasowa UTC +3 do +12
Kod ISO 3166 RU
Domena internetowa .ru, .su, .рф
Kod samochodowy RUS
Kod samolotowy CCCP, RA, RF i VP
Kod telefoniczny +7
Mapa Rosji
Niedźwiedź brunatny w moskiewskim ogrodzie zoologicznym. Niedźwiedź zajmuje szczególne miejsce w kulturze rosyjskiej, a od czasu kiedy William Szekspir przyrównał Rosję do „niedźwiedzia z północy”, stał się symbolem Rosji[5].

Rosja, Federacja Rosyjska (ros. Россия, Rossija, wymowa; ros. Российская Федерация, Rossijskaja Fiedieracyja, wymowa) – państwo federacyjne rozciągające się od Europy Wschodniej (z eksklawą w Europie Środkowej) przez północną część Azji do Oceanu Spokojnego[6], składające się według swojej konstytucji z 85 podmiotów federalnych[7][8].

Federacja Rosyjska jest największym państwem na świecie pod względem powierzchni oraz szóstym pod względem wielkości w historii świata. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce[9]. Rosja należy do największych gospodarek świata, pod względem PKB zajmuje 6. miejsce na świecie[10]. Państwo rosyjskie dysponuje największymi na świecie zasobami naturalnymi i źródłami energii[11]. Rosja jest członkiem wielu międzynarodowych organizacji, m.in. jednym z pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ[12], G20, Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej, Wspólnoty Niepodległych Państw[13], Szanghajskiej Organizacji Współpracy[14] i odgrywa znaczącą rolę w polityce światowej. Według serwisu Numbeo, Rosja ma najgorszy w Europie wskaźnik jakości życia[15].

Według historiografii rosyjskiej początki rosyjskiej państwowości sięgają IX wieku i Rusi Kijowskiej. Kultura ruska kształtowała się pod silnym wpływem Słowian południowych i Bizancjum, za których pośrednictwem przyjęto prawosławie. W XII wieku Ruś uległa rozbiciu na księstwa udzielne. Wydzielone w XIII wieku Księstwo Moskiewskie doprowadziło do scalenia północno-wschodnich ziem ruskich i wyzwolenia ich spod panowania tatarskiego (XIII–XV w.). Najazdy tatarskie wywarły silny wpływ na historię Rusi, a sami Tatarzy są obecnie największą mniejszością etniczną Rosji. W 1547 Iwan IV Groźny został koronowany na cara, a nazwa państwa została zmieniona na Carstwo Rosyjskie. W latach 862–1598 dynastią panującą byli Rurykowicze, w latach 1613–1917 na tronie zasiadali Romanowowie. Za panowania Piotra Wielkiego doszło do umocnienia pozycji Rosji na arenie międzynarodowej i ustanowienia Imperium Rosyjskiego. W XVI–XIX w. Rosja zyskała ogromne obszary w Europie Wschodniej, Azji Północnej, Środkowej, na Kaukazie oraz przejściowo w Ameryce Północnej (obecność rosyjską na tym kontynencie zakończyła sprzedaż Alaski USA w 1867). Rewolucja lutowa w marcu 1917 (w czasie I wojny światowej) obaliła carat, wprowadzając rządy wielopartyjne i swobody obywatelskie. We wrześniu 1917 Rząd Tymczasowy ogłosił Rosję republiką. W nocy z 6/7 listopada 1917, tuż przed rozpisanymi przez Rząd Tymczasowy pierwszymi w historii Rosji demokratycznymi wyborami do Wszechrosyjskiego Zgromadzenia Ustawodawczego (konstytuanty Rosji), bolszewicy dokonali zbrojnego przewrotu, przejmując władzę w kraju. W styczniu 1918 rozpędzili wybraną konstytuantę, a następnie – po krwawej wojnie domowej – utrwalili w Rosji dyktatorski, monopartyjny system totalitarnej władzy partii komunistycznej, trwający do lat 90. XX wieku. W 1922 bolszewicy utworzyli państwo federacyjne (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich), w którym Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka (RFSRR) odgrywała rolę dominującą. Rządy sekretarza generalnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) Józefa Stalina doprowadziły do industrializacji ZSSR, w którego gospodarce główną rolę odgrywał przemysł ciężki – zbrojeniowy[16][17][18]. Zmiany te kosztowały jednak życie wielu milionów ludzi – ofiar głodu w konsekwencji przymusowej kolektywizacji rolnictwa i polityki terroru. Od końca lat siedemdziesiątych XX wieku ZSRR przeżywał okres stagnacji. W 1991, pod rządami Michaiła Gorbaczowa, po pucz Janajewa ZSRR został rozwiązany na mocy umowy białowieskiej (8 grudnia 1991) i od tej pory Rosja i 14 dotychczasowych republik związkowych ZSRR tworzą samodzielne państwa.

  1. Robert Elgie: Semi-presidentialism outside Europe. London; New York: Routledge, 2007, s. 8, 9, tablica 1.1. ISBN 978-0-203-95429-4.
  2. Matthew Søberg Shugart: Semi-Presidential Systems: Dual Executive and Mixed Authority Patterns (ang.). 2005. s. 21. [dostęp 2012-11-02].
  3. Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2018 года и в среднем за 2017 год (ros.). [dostęp 2018-02-03].
  4. a b c d Report for Selected Countries and Subjects, International Monetary Fund.
  5. The Bear Understanding: The Presence and Meaning of the Bear in Shakespeare’s The Winter’s Tale.
  6. Internetowa wersja encyklopedii Britannica.
  7. Federalna ustawa konstytucyjna „O przyjęciu do Federacji Rosyjskiej Republiki Krymu i utworzenia nowych podmiotów – Republiki Krymu i miasta federalnego Sewastopol”, zatwierdzony przez Dumę Państwową w dniu 20 marca 2014 (ros.). Administracja prezydenta Rosji, 2014-03-21.
  8. Dekret Prezydenta Federacji Rosyjskiej „O powstaniu Krymskiego Okręgu Federalnego” (ros.). Administracja prezydenta Rosji, 2014-03-21.
  9. Federacja Rosyjska: generalna charakterystyka (ang.). Federalna Służba Statystyczna. [dostęp 2011-02-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2003-10-21)].
  10. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie worldbank
    BŁĄD PRZYPISÓW
  11. Komisja Federacji Rosyjskiej przy UNESCO: panorama Rosji (ang.). UNESCO.ru. [dostęp 2011-02-05].
  12. Members of the Security Council (ang.). ONZ. [dostęp 2010-01-22].
  13. Oficjalna strona Komitetu WNP w Mińsku (ros.). WNP. [dostęp 2011-02-04].
  14. Oficjalna strona Szanghajskiej Organizacji Współpracy (ros.). SOW. [dostęp 2011-02-04].
  15. numbeo: Europe: Quality of Life Index by Country 2020 (ang.). [dostęp 2020-06-29].
  16. S.G. Wheatcroft, R.W. Davies, J.M. Cooper, Soviet Industrialization Reconsidered: Some Preliminary Conclusions about Economic Development between 1926 and 1941, „The Economic History Review”, 1986, Vol. 39, No. 2, s. 264-294.
  17. Paul R. Gregory, The Political Economy of Stalinism: Evidence from the Soviet Secret Archives, Cambridge University Press, 2004, s. 218–220, ISBN 0-521-53367-8.
  18. Народное хозяйство СССР в 1960 году, Госстатиздат ЦСУ СССР, Москва 1961 [dostęp 2017-07-27] (ros.).


Błąd w przypisach: Istnieje znacznik <ref> dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="uwaga"/>
BŁĄD PRZYPISÓW

From Wikipedia, the free encyclopedia · View on Wikipedia

Powered by Karmy dla zwierząt